لزوم تیم درمانی با رشته های تخصصی مختلف در تشخیص زود هنگام و درمان بیماران مبتلا به سرطان ‏

دکتر نرجس مهرور ‏‎ ‎‏( دکترای تخصصی زیست پزشکی- با تمرکز بر ژنتیک سرطان ها)‏
سالانه تعداد زیادی بیمار مبتلا به سرطان به عنوان بیماران جدید مبتلا به بدخیمی تشخیص داده می شوند؛ به طوری‎ ‎که در ‏سال های اخیر شاهد وجود حداقل یک فرد مبتلا به سرطان در هر خانواده ای هستیم.
بیمار مبتلا به سرطان فردی است که از ‏تمامی جنبه های روحی – روانی و بالینی باید مورد حمایت قرار گیرد. از این رو لزوم بررسی های بالینی و غیر بالینی به طور هم ‏زمان در فرد بیمار موضوعی است که در چند سال اخیر از اهمیت بسیار بالایی برخوردار شده است.
از دیدگاه سازمان بهداشت ‏جهانی نیز لزوم تشخیص زودرس سرطان در فرد مبتلا و بهبود شرایط درمانی در بیمار از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.‏
تشخیص و درمان بیمار مبتلا به سرطان حاصل همکاری تیمی از متخصصین است؛ به طوری که هر قدر ارتباط بین اعضای تیم با ‏هم بیشتر و هماهنگ تر باشد، مراقبت از بیمار و مدیریت درمان وی نیز اثربخش تر خواهد بود.
در واقع بیماران مبتلا به سرطان ‏و خانواده آن ها نه تنها از لحاظ روحی – روانی (بابت ابتلا به بدخیمی) نیاز به حمایت دارند، بلکه لزوم انجام آزمایش های ‏مختلف، مراجعه به پزشک با تخصص های مرتبط با نوع بدخیمی و انجام سایر مشاوره های بالینی در این افراد نیز بسیار ضروری ‏است.
در این بین پزشک اصلی فرد مبتلا نقش مهمی را در ارائه اطلاعات بیماری به فرد بیمار و ایجاد آرامش در فرد و خانواده ‏بیمار دارد. بر همین اساس اگر تنها یک متخصص بیمار را تحت درمان و پیگیری قرار دهد، ممکن است که در برخی موارد مراقبت ‏از بیمار دچار اختلال و نقص شود. ‏
تیم متخصصین برای تشخیص به هنگام و درمان بیماران مبتلا به سرطان می تواند شامل پزشکی که احتمال ابتلا به سرطان را ‏برای فرد تشخیص می دهد باشد. در مرحله بعد بیمار برای انجام یک سری آزمایش های تشخیصی حتما باید به آزمایشگاه معتبر ‏و قابل اعتماد مراجعه کند؛ بنابراین متخصص پاتولوژی آزمایشگاه نیز در تیم متخصصین قرار خواهد داشت.
در صورت نیاز بر ‏اساس نوع سرطان، تخصص های خون و سرطان (کودکان یا بزرگسالان)، جراحی و رادیوتراپی از اعضای اصلی تیم خواهند بود. در ‏تیم متخصصین حتما باید از وجود دکترای روانشناسی سرطان (سایکوآنکولوژی) بهره برد.
بیمار در زمان تشخیص اولیه و در ‏مسیر درمانی همراه با متخصص سایکوآنکولوژی می تواند شرایط روحی مناسب خود را حفظ کند. حضور متخصص تغذیه نیز از ‏اهمیت زیادی در مراقبت و مدیریت بیماران مبتلا به سرطان برخوردار است.
متخصص تغذیه می تواند با ارائه نکات لازم و رژیم ‏های مناسب با توجه به نوع داروهای مصرفی در بیمار، شرایط جسمی فرد مبتلا را کنترل کند. همواره باید متخصص ژنتیک در ‏تیم برای انجام به موقع مشاوره های ژنتیک و بررسی های ژنتیکی همکاری داشته باشد. در زمان درمان بیمار در بیمارستان نیز ‏گروه پرستاری به تیم حاضر اضافه خواهد شد. ‏
تیم درمانی ذکر شده در برابر بیمار مسئولیت هایی نیز دارد که شامل موارد زیر می شود:‏
• مدیریت درمان بیمار به بهترین نحو ممکن؛
• برقراری ارتباط با بیمار و پیگیری وضعیت بیمار؛
• در دسترس بودن برای بیمار؛
• داشتن اطلاعات کافی در خصوص مراکزی که به بیمار قابلیت ارائه خدمات درمانی را دارد؛
• در اختیار گذاشتن اطلاعات به بیمار در خصوص نیازهای درمانی و سلامت در حین درمان؛
• مهیا کردن مراقبت های تسکینی برای بیمار؛
• در نظر گرفتن شرایط روحی و روانی بیمار؛
• داشتن اطلاعات کافی از انتخاب های درمانی نوین؛
• برقراری ارتباط مداوم و موثر با بیمار.‏
درواقع مراقبت چند تخصصی ‏‎(multidisciplinary care)‎‏ همان همکاری تیمی با چند نوع تخصص مختلف از ابتدای تشخیص ‏سرطان در فرد مبتلا تا آخرین روز زندگی فرد است.
از آنجایی که شیوع و بروز سرطان در حال افزایش است، لذا وجود تیم ‏تخصصی برای مراقبت و درمان افراد مبتلا بسیار ضروری است؛ در این صورت احتمال نادیده گرفتن و پیگیری نکردن بیماران ‏تشخیص داده شده بسیار کاهش خواهد یافت.
همکاری متخصصین مختلف با هم در زمینه درمان فرد باعث بهبود شرایط درمانی ‏و انتخاب مسیر درست درمان در فرد مبتلا می شود. ‏
برای هماهنگی بین افراد تیم و هر چه بهتر عمل کردن افراد، لازم است که نکات اصلی در تیم مراقبتی چند تخصصی رعایت شود.
‏اولین مورد حضور یک سرگروه و یا رهبر تیم است. رهبر تیم می تواند پزشک اصلی درمان بیمار باشد.
نکته مهم و قابل توجه این ‏است که رهبر گروه باید مطمئن باشد که تمامی اطلاعات بیمار به طور کامل در دسترس اعضای گروه قرار خواهد گرفت و همه ‏دستورات بالینی اتخاذ شده نیز به اطلاع اعضای تیم خواهد رسید. در واقع رهبر گروه، پزشک متخصصی است که توانایی هدایت ‏تیم مراقبتی را به بهترین نحو دارد.
نکته دوم پویایی تیم مراقبتی در راستای پیگیری وضعیت بیمار و تلاش همه جانبه برای بهبود ‏شرایط جسمی و روحی فرد مبتلا است.

اعضای تیم مراقبتی همواره باید در جریان وضعیت بیمار باشند و پیگیری بیمار برای ‏ارجاع به موقع به پزشک مربوطه، متخصص ژنتیک، تغذیه و یا روانشناس باید به خوبی انجام شود.

نکته سوم رازداری و احترام به ‏حقوق فرد مبتلا است.
اعضاء تیم باید همواره به یاد داشته باشند که حفظ اسرار فرد مبتلا از نکات مهم اخلاقی در تیم مراقبتی ‏چند تخصصی می باشد.
آخرین مورد در جریان قرار دادن بیمار از تصمیمات اتخاذ شده و اقدامات در حال انجام است. ‏
در دهه های اخیر مراقبت چند تخصصی به صورت امری معمول در کشورهای در حال توسعه در حال انجام است. این در حالی ‏است که در ایران لزوم برقراری چنین تیمی در سال های اخیر به شدت احساس می شود.
خوشبختانه در چندین مرکز درمانی در ‏کشورمان، برقرای تیم مراقبت چند تخصصی باعث بهبود شرایط تشخیصی و درمانی در افراد مبتلا به سرطان شده است. ‏
موفقیت یک تیم مراقبتی چند تخصصی رابطه مستقیم با همکاری خوب و اعتماد اعضای تیم به هم دارد. هر قدر ارتباط بین ‏اعضای تیم بیشتر باشد، احتمال موفقیت تیم در درمان هرچه بهتر بیمار نیز افزایش خواهد یافت.
با توجه به اینکه درمان بیماران ‏مبتلا به سرطان در اکثر کشورها بر پایه مراقبت چند تخصصی است، امیدواریم این موضوع در کشور ایران نیز به صورت معمول ‏در همه مراکز پایه ریزی شود. به امید روزی که بتوانیم با همکاری و یکی شدن، میزان بروز سرطان در ایران را کاهش داده و ‏مراقبت های درمانی در افراد مبتلا را بهبود دهیم. ‏

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.