راه رفتن در خواب (خواب گردی)‏

تهیه و گردآوری: دکتر شهرزاد دهناد (داروساز)‏
در حالت عادی این اصطلاح معمولا زمانی استفاده می شود که فرد از فرط خستگی و کمبود انرژی قادر به راه رفتن نیست ولی در ‏تعدادی از بزرگسالان و کودکان این موضوع به شکل یک اختلال مطرح  است.‏
راه رفتن در خواب یک مشکل رفتاری هیجانی در زمان خواب عمیق فرد است که منجر به راه رفتن فرد درخواب و یا منجر به  ایجاد ‏سایر مشکلات در زمان خواب می شود.‏
این اختلال در کودکان نسبت به بزرگسالان شایع تر است و سابقه فامیلی یا کابوس های شبانه  در ایجاد این مشکل تاثیرگذار است.‏

آیا خواب گردی یک اختلال است؟

خواب گردی شاخه ای از اختلالات خواب است که منجر به ایجاد رفتار غیر طبیعی در زمان خواب می شود.‏
در واقع  این اختلال یک حالت بین بیداری و خواب است.‏

علایم خواب گردی چیست؟

نشانه های خواب گردی مجموعه ای از رفتارهای ساده و یا پیچیده است که فرد در عین حال که خواب است می تواند انجام دهد. ‏ممکن است در طی یک اپیزود فرد  چشمانی شفاف و نگاهی بی معنی داشته باشد و معمولا پاسخ های وی به سوال بی معنی یا نا ‏مربوط است.‏
باید توجه داشت که این اختلال علی رغم نام آن،  فقط مربوط به راه رفتن نمی شود و ممکن است با رفتارهای دیگری نیز همراه باشد. ‏راه رفتن، لباس پوشیدن، حرکت دادن اجسام، برقراری رابطه جنسی و ادرار کردن در جای نامناسب از سایر نشانه های آن است.‏
در موارد کمتر شایع،  ممکن است این اختلال با رفتارهای خشونت آمیز نظیر آمادگی برای دعوا کردن، پاسخ های تند، پرت کردن اشیا ‏و رفتارهای خشن با اطرافیان همراه باشد.‏
خواب گردی ممکن است در حد چند ثانیه باشد و یا تا نیم ساعت طول بکشد، ولی معمولا حدود چند دقیقه است. فرد ممکن است پس ‏از آن به رختخواب برگردد و بخوابد و یا  بیدار شود و از این که در رختخواب نیست تعجب کند.‏
یکی از نشانه های مهم این اختلال این است که فرد معمولا در زمان بیدار شدن به یاد ندارد که چه اتفاقی برای وی افتاده است.‏

شیوع خواب گردی

مطالعات نشان داده است که 29 درصد از بچه های 2 تا 13 سال این اختلال را تجربه می کنند و در بالغین این عدد حدود 4 درصد ‏تخمین زده می شود.‏

خطرات خواب گردی چیست؟

ممکن است در طی بروز این اختلال، مشکلات بسیار جدی برای فرد رخ دهد. ممکن است زمانی که فرد راه می رود در اثر زمین خوردن ‏یا برخورد با اجسام، به بدن وی جراحت وارد شود. عدم فاصله گذاری مناسب با اشیای تیز و یا رانندگی در هنگام خواب و عواقب آن از ‏مشکلات دیگر می باشد. رفتار خشن باعث آسیب به خود فرد و یا اطرافیان او می شود.‏
این رفتارها منجر به خجالت زدگی فرد در زمان بیداری می شود. در کنار این موارد، خواب گردی برای اطرافیان فردی که دچار مشکل ‏است و با وی زندگی می کنند نیز مشکلاتی به همراه دارد.‏

درمان خواب گردی چیست؟

درمان در فرد مبتلا به سن فرد، تعداد اپیزودهای این اختلال و میزان خشونت در هر اپیزود بستگی دارد. با این وجود در زیر به تعدادی ‏از روش های مناسب برای کم کردن خطر اشاره می شود:‏
کاهش عوامل خطر ایمنی فرد و اطرافیان
اشیای تیز و آسیب رسان  را از دسترس فرد دور نگه دارید.‏
درها و درز ها راببندید. اجسام خطرناک را از روی زمین بردارید. از چراغ هایی با سنسور حساس به حرکت استفاده کنید. در موارد ‏جدی از سنسور تخت یا در استفاده کنیم.‏
عوامل زمینه ای که ممکن است منجر به ایجاد این اختلال شود را درمان کنید
‏ این مورد با کمک گرفتن از روانشناسان و روانپزشکان متبحر در این زمینه قابل اجرا است.‏
کیفیت خواب فرد را بهبود ببخشید
این مورد بیشتر بر روی محیط خواب اطراف فرد و عادات وی تمرکز دارد. برنامه زمان بندی نامناسب برای خواب و یا مصرف بیش از ‏حد کافئین و الکل در زمان های نامناسب بر روی کیفیت خواب تاثیرگذار است.‏
دارودرمانی
زمانی که سایر روش ها موثر واقع نمی شود، سراغ درمان دارویی می رویم. ممکن است با تجویز پزشک از خواب آورها و ضدافسردگی ‏های خاص در کاهش احتمال بروز این مشکل استفاده شود. هم چنین مطالعات نشان داده است که ملاتونین به عنوان هورمون تنظیم ‏کننده خواب می تواند موثر واقع شود. امروزه ملاتونین به شکل مکمل دارویی در داروخانه ها با تجویز پزشک موجود است.‏