مشکلات شنوایی

 
بیش از پنج درصد از جمعیت جهان ( 360 میلیون نفر و به تفکیک 328 میلیون نفر  بزرگسال و 32 میلیون نفر کودک) ناشنوا هستند. علاوه بر ناشنوایی، کم شنوایی ناتوان کننده نیز از جمله مشکلاتی است که شنوایی افراد را تحت تاثیر قرار می دهد.

کم شنوایی ناتوان کننده در افراد بزرگسال به این صورت تعریف می شود که فرد بزرگسال، توانایی شنیدن صداهای بیش از 40 دسیبل (dB)  را با گوش قوی تر و کودکان نیز توان شنیدن صداهای بالاتر از 30 دسیبل (dB)را با گوش قوی خود را از دست داده اند. اکثر افرادی که شنوایی خود را از دست داده اند، شهروندان کشورهای فقیر یا با درآمد متوسط هستند.
حدود یک سوم افراد بالای 65 سال، در معرض کم شنوایی ناتوان کننده هستند. بروز ناشنوایی در این گروه سنی  در کشورهای جنوب آسیا، منطقه اقیانوس آرام و صحرای جنوب آفریقا، بیشتر است.

از دست دادن شنوایی و ناشنوایی
کسی که قادر نیست به خوبی افرادِ نرمال بشنود (آستانه شنوایی هر دو گوش او در حد 25 دسیبل  (dB) یا بیش از آن است) در واقع کاهش شنوایی دارد. از دست دادن شنوایی، می تواند خفیف، متوسط، حاد یا بسیار شدید باشد. این مسأله می تواند بر یکی از گوش ها یا هر دوی آنها تاثیر گذاشته و منجر به ناتوانی در شنیدن صحبت های دیگران یا صداهای بلند شود.

اصطلاح سنگینیِ گوش، در مورد افرادی به کار می رود که مقداری از شنوایی خود را در حد خفیف تا شدید از دست داده اند. افرادی که شنوایی خود را از دست داده اند، معمولا از طریق زبان گفتاری یا با استفاده از ابزارهایی مانند کاشت حلزون یا از طریق captioning می توانند با دیگران ارتباط برقرار کنند.

افراد ناشنوا، افرادی هستند که شنوایی خود را تا حد بسیار زیادی از دست داده اند و این باعث شده خیلی کم بشنوند یا اصلا نتوانند بشنوند. این افراد، معمولا در برقراری ارتباط با دیگران از زبان اشاره استفاده می کنند.

دلایل از دست دادن شنوایی یا ناشنوایی
عوامل از دست دادن شنوایی را می توان به دو گروه مادرزادی و اکتسابی تقسیم کرد.

عوامل مادرزادی
این دسته از عوامل، باعث کاهش شنوایی در هنگام تولد یا مدت کوتاهی پس از آن می شوند. کاهش شنوایی می تواند در اثر عوامل ژنتیکی ارثی یا غیر ارثی ایجاد شده یا به علت مشکلات مربوط به بارداری و زایمان، مانند عوامل زیر ایجاد شود:
- ابتلای مادر به سرخجه، سفلیس یا دیگر عفونت ها در دوران بارداری
- وزن پایین کودک در هنگام تولد
- آسفیکسی نوزاد (کمبود اکسیژن در هنگام تولد کودک)
- استفاده نادرست از داروهایی مانند آمینوگلیکوزیدها، داروهای ضد سرطان، داروهای ضد مالاریا یا داروی افزایش دهنده ادرار، در طول دوران بارداری
- زردی شدید نوزادان می تواند به اعصاب شنوایی آنها آسیب بزند.
 
عوامل اکتسابی:
عوامل اکتسابی می توانند در هر سنی، موجب از دست رفتن شنوایی افراد شود:   و موارد زیر را شامل می شوند: 
- بیماری های عفونی مانند مننژیت، سرخک یا اوریون
- عفونت مزمن گوش
- تجمع مایعات در گوش، عفونت گوش میانی
- استفاده از داروهای خاص مانند داروهایی که برای درمان عفونت نوزادان، مالاریا، سل مقاوم به درمان و سرطان به کار می روند؛
- آسیب خارجی به سر یا گوش
- قرار گرفتن در معرض صداهای بیش از حد، از جمله صداهایی که در محیط کار وجود دارند مانند صدای دستگاه ها یا صدای انفجار
- قرار گرفتن طولانی مدت در معرض صداهای بلندی که توسط سیستم های صوتی، ایجاد شده و در کنسرت ها، مسابقات ورزشی و... 
- افزایش سن و از بین رفتن سلول های حسی 
- موم گوش یا وجود هر جسم خارجی که باعث انسداد کانال گوش شود.
در کودکان، عفونت گوش میانی، شایع ترین دلیل از دست دادن شنوایی است.
 
تاثیرات از دست دادن شنوایی

تاثیر بر عملکرد فرد
یکی از عواقب اصلی از دست دادن شنوایی، ایجاد مشکلاتی در برقراری ارتباط با دیگران است. زبانِ گفتاری در کودکانی که مشکل شنوایی در آنها تحت درمان قرار نمی گیرد، معمولا دیرتر از سایر کودکان توسعه می یابد. عدم درمان بیماران، کاهش حس شنوایی به دلایل ناشناخته یا به دلیل بیماری های مربوط به گوش مانند عفونت گوش میانی، ممکن است تاثیر قابل توجهی بر عملکرد تحصیلی کودکان داشته باشد. اُفت تحصیلی و نیاز به کمک در تحصیل، از جمله مواردی است که معمولا در مورد این کودکان دیده می شود. 
 
دسترسی به فضای آموزشی مناسب می تواند در امر آموزش و تحصیل به کودکانی که شنوایی خود را از دست داده اند، کمک کند (گرچه این فضاها همیشه در دسترس نیستند).

تاثیرات عاطفی و اجتماعی
محروم شدن از ارتباط با دیگران می تواند تاثیر قابل توجهی بر زندگی روزمره افراد داشته باشد، خصوصا در مورد افراد مسنی که شنوایی خود را از دست داده اند، محرومیت از ارتباط با دیگران می تواند موجب ایجاد احساس تنهایی، انزوا و ناامیدی شود.

تاثیر بر شرایط اقتصادی
سازمان بهداشت جهانی اعلام کرده که زمانی که از دست دادن شنوایی افراد، تحت درمان قرار نگیرد، صرف هزینه های هنگفت را در پی خواهد داشت. این هزینه شامل هزینه های بخش درمان (به غیر از هزینه خرید ابزارهای شنوایی) ، هزینه های کمک آموزشی، هزینه از دست دادن بهره وری و هزینه های اجتماعی می شود. در کشورهای در حال توسعه، کودکانی که شنوایی خود را از دست داده اند یا ناشنوا هستند، به ندرت به مدرسه می روند. به علاوه، میزان بیکاری بزرگسالانی که شنوایی خود را از دست داده اند نیز در این کشورها بالاست.

در میان افراد شاغل نیز سطح شغلی افرادی که شنوایی خود را از دست داده اند، نسبت به کل افراد شاغل، پایین تر است. افزایش دسترسی به تسهیلات توانبخشی تحصیلی و حرفه ای و نیز افزایش سطح آگاهی افراد خصوصا در میان کارفرماها، جهت استخدام افرادی که شنوایی خود را از دست داده اند، موجب کاهش میزان بیکاری این افراد خواهد شد.
 
پیشگیری
در مجموع، به نظر می رسد با ارتقاء سلامت عمومی جامعه، می توان از نیمی از مواردی که منجر به از دست دادن شنوایی افراد می شود، جلوگیری کرد. در کودکان کمتر از 15 سال، 60 درصد از مواردی که منجر به از دست دادن شنوایی می شود، قابل جلوگیری هستند. البته این حالت، در کشورهای فقیر (75 درصد) نسبت به کشورهای ثروتمند (49 درصد) بیشتر است.
 
در مجموع، موارد قابل پیشگیری که منجر به از دست دادن حس شنوایی در کودکان می شود عبارتند از:
- عفونت در اثر بیماری هایی مانند اوریون، سرخک، سرخجه، عفونت سایِتومگالویروس و عفونت مزمن گوش میانی (31 درصد).
- مشکلات مربوط به زمان تولد، مانند آسفیکسی نوزادان، کمبود وزن آنها در هنگام تولد، نارس بودن نوزاد  و زردی (17درصد).
-  مصرف داروهایی با سمیت گوشی در مادران و کودکان (4 درصد)
- سایر موارد (8 درصد)

روش های ساده ای که می توانند جهت پیشگیری از "از دست دادن شنوایی" به کارروند، از این قرارند:
- ایمن سازی کودکان در مقابل بیماری های دوران کودکی مانند سرخک، مننژیت، سرخجه و اوریون انجام شود.
- ایمن سازی دختران نوجوان و زنان باید در مقابل بیماری هایی مانند سرخجه در سنین باروری و قبل از بارداری، انجام شود.
- پیشگیری از عفونت های سایِتومگالوویروس در مادران باردار، با رعایت بهداشت و غربالگری و درمان بیماری سفلیس و سایر عفونت هایی که آنها ممکن است در دوران بارداری به آنها مبتلا شوند.
- تقویت برنامه های مربوط به سلامت والدین و کودکان، مانند ترویج زایمان ایمن.
- به کارگیری اقدامات لازم برای حفظ سلامتی گوش.
- لازم است در خصوص کودکانی که به عفونت گوش میانی مبتلا هستند، غربالگری انجام شود ( ممکن است اقدامات درمانی و یا جراحی نیز مورد نیاز باشد).
- جلوگیری از مصرف داروهایی که ممکن است به گوش ها آسیب برساند، مگر اینکه دارو تحت نظر پزشک تجویز و مصرف شود.
- ارجاع نوزادانی که در شرایط خطر هستند (خصوصا نوزادانی با زمینه خانوادگی ناشنوایی). در صورت وزن پایین نوزاد هنگام تولد، آسفیکسی در زمان تولد، زردی یا مننژیت نوزاد، باید جهت ارزیابی زودهنگام بیماری، اطمینان از تشخیص بموقع آن و به کارگیری اقدامات درمانی لازم، به مراکز درمانی مراجعه شود.
- بهتر است کمتر در معرض صداهای بلند (در محیط کار و ...) قرار بگیرید. افزایش آگاهی عمومی در مورد خطرات صداهای بلند و ترویج استفاده از تجهیزات محافظتی مانند گوش گیر و هدفون های کاهش دهنده صدا، می توانند موثر باشند.
 
تشخیص بیماری و مدیریت آن
تشخیص و اقدام بموقع جهت درمان مشکلات شنوایی، در کاهش تاثیرات عواملی که منجر به از دست دادن شنوایی می شوند، موثر خواهد بود. به علاوه تشخیص بموقع، در رشد و موفقیت تحصیلی کودکانی که مشکلات شنوایی دارند، موثر است. 
 
در نوزادان و کودکانی که شنوایی خود را از دست داده اند، با تشخیص و مدیریت بیماری با استفاده از برنامه های غربالگری، می توان مهارت های کلامی و تحصیلی کودکان را ارتقا داد. کودکان ناشنوا باید با کمک خانواده ها، شانس فراگیری زبان اشاره را داشته باشند.
استفاده از ابزارهایی مانند سمعک، کاشت حلزون و سایر ابزارهای کمکی، می تواند به افرادی که شنوایی خود را از دست داده اند، کمک کند. به علاوه، گفتاردرمانی، توانبخشی شنوایی و خدمات دیگر می توانند در کمک به این افراد، موثر باشند. اما ابزارهای کمک شنوایی که تاکنون تولید شده اند، نیازهای کمتر از 10 درصد مردم دنیا و کمتر از سه درصد از مردم کشورهای در حال توسعه را پوشش می دهند.

در دسترس نبودن این تجهیزات و ابزارها و خدمات موردنیاز جهت تنظیم آنها ( مانند باتری)، از محدودیت هایی هستند که در بسیاری از کشورهای فقیر دنیا، مانع از کمک رسانی به افرادی می شود که شنوایی خود را از دست داده اند.

تولید ابزارهای کمک شنوایی مناسب و مقرون به صرفه، کاشت حلزون و  ایجاد دسترسی مناسب به خدمات در تمام نقاط دنیا، کمک موثری برای افرادی که شنوایی خود را از دست داده اند، خواهد بود.

افرادی که شنوایی خود را به میزان قابل توجهی از دست داده اند، با آموختن مهارت لب خوانی، استفاده از متون نوشته شده و زبان اشاره می توانند با دیگران ارتباط برقرار کنند. 

آموزش زبان اشاره، به کودکانی که شنوایی خود را از دست داده اند، می تواند بسیار موثر باشد. فراهم کردن امکاناتی همچون زیرنویس و ترجمه برنامه های تلویزیونی به زبان اشاره ، ایشان را در دسترسی به اطلاعات موردنیاز کمک می کند.

به رسمیت شناختن زبان اشاره و افزایش دسترسی به مترجمان زبان اشاره، عامل موثری در دسترسی به خدمات زبان اشاره است. 
ترغیب مردمی که شنوایی خود را از دست داده اند، حمایت والدین و خانواده ها و تحکیم قوانین حقوق بشر می تواند به میزان قابل توجهی به افرادی که شنوایی خود را از دست داده اند، کمک کند.
 
UP