گفتگو با پزشک : مشکلات کودکان اوتیسمی در برقراری ارتباط (بخش دوم)

دکتر رزیتا داوری آشتیانی:‏
مشکلات کودکان اوتیسمی در برقراری ارتباط


 
در شماره پیشین مجله گفتگویی داشتیم با خانم دکتر رزیتا داوری آشتیانی، فوق تخصص ‏روانپزشکی اطفال و رئیس بخش روانپزشکی کودکان و نوجوانان در بیمارستان امام حسین (ع) که ‏بخش اول گفتگو را مطالعه کردید و در این شماره ادامه گفتگو را می‌خوانید.‏


 
سایر علایم بیماری اوتیسم
دسته دیگر از علایم اوتیسم، الگوهای رفتاری و کلامی تکراری و علایق و فعالیت‌های محدود می‌باشد. این ‏الگوهای رفتاری تکراری ممکن است به شکل رفتارهای کلیشه‌ای مانند بال بال زدن، دور خود چرخیدن یا ‏حرکت دادن انگشتان باشد و در شرایطی که آنها دچار هیجانات مثبت یا منفی می‌شوند این حرکات را از خود ‏بروز می‌دهند. در واقع انجام این حرکات، غیرارادی و صرفا جهت خود آرامش بخشی است.‏

به عنوان مثال وقتی پدر به منزل می‌آید، کودک شروع به بال بال زدن می‌کند چون هیجانی شده است. گاهی ‏در بچه‌هایی که به اوتیسم شدید مبتلا هستند یا از توان هوشی کمی برخوردارند، رفتارهای خود آسیب‌رسان ‏مانند کوبیدن سر به دیوار یا گاز گرفتن انگشتان نیز بروز می‌کند. ‏

کلام تکراری نیز در کودکان اوتیستیک بسیار دیده می‌شود، به عنوان مثال عباراتی را که حتی خیلی بی‌معنی ‏هستند، به طور مرتب تکرار می‌کنند و گاهی پژواک کلام در آنها دیده می‌شود؛ به این صورت که جملات ‏دیگران را مرتبا تکرار می‌کنند بدون اینکه حتی معنی و مفهوم آن را بدانند.

در  مورد علایق محدود آنها ‏می‌توان گفت موارد مشخصی در علاقه مندی‌های آنها وجود دارد که نباید تغییر کند؛ به عنوان مثال اگر ‏چیزی در اتاقشان جا به جا شود، دچار هیجان، اضطراب و تحریک‌پذیری می‌شوند. از سوی دیگر این کودکان ‏در بازی‌هایشان نیز کلیشه‌های تکراری دارند، به عنوان مثال ممکن است اسباب بازی‌هایشان را به ردیف ‏بچینند، بدون اینکه این کارشان معنا و مفهوم خاصی داشته باشد.‏

برخی از آنها غالبا میل به خوردن غذاهای خاصی دارند و اگر غذایشان عوض شود، دیگر مایل به خوردن آن ‏نیستند. به علاوه، ممکن است به بوهای خاصی نیز حساس باشند.‏

از سوی دیگر برخی از کودکان اوتیستیک، حافظه خوبی دارند و علاقه دارند تمام جزئیات یک موضوع خاص ‏را به خاطر بسپارند.
 برای مثال  اگر به اتومبیل علاقه‌مند باشند، سعی می‌کنند مجلات مرتبط با حوزه ‏اتومبیل را جمع‌آوری کنند و تمام اطلاعات و جزئیات در مورد اتومبیل‌های مختلف را حفظ کنند، سپس در ‏هر جمعی که حضور پیدا می‌کنند، در مورد اتومبیلها با تمام جزئیات و اطلاعاتی که در مورد آنها حفظ کرده‏اند صحبت خواهند کرد. ‏

گاهی ایجاد کلکسیونی از اشیاء غیرمعمول نیز ممکن است در مورد برخی از این کودکان مشاهده شود.
 ‏جمع‌آوری اشیایی مانند پاکت‌های مواد غذایی که ارزش خاصی ندارند. مسئله دیگر مربوط به حساسیت‌های ‏حسی آنهاست که ممکن است یا بیش از حد یا کمتر از حد معمول باشد. به عنوان مثال برخی از صداها مانند ‏صدای تیک تاک ساعت، آنها را بیازارد در حالی که ممکن است حتی صدای جارو برقی را بتوانند به راحتی ‏تحمل کنند.‏

حتی برخی از آنها لباس های تنگ، چسبان یا پشمی را اصلا دوست ندارند و قادر به پوشیدن آنها نیستند. ‏برخی از آنها حتی از تماس فیزیکی مانند بغل کردن نیز بیزار هستند، در حالی که بچه‌های طبیعی معمولا از ‏قرار گرفتن در آغوش مادر لذت می‌برند. ‏

با این حال، علایم ذکر شده در مورد تمام بچه‌های مبتلا به اختلالات طیف اوتیسم صادق نیست؛ به علاوه ‏علایم بیماری اوتیسم، محدود به علایم ذکر شده نمی‌باشد و علایم دیگری نیز برای تشخیص این بیماری ‏وجود دارند؛ بنابراین جهت تشخیص این بیماری، لازم است به روانپزشک مراجعه شود.‏

علل بروز اوتیسم در کودکان
ژنتیک نقش موثری در بروز اوتیسم در کودکان ایفا می‌کند، به این ترتیب که میزان ارث پذیری اوتیسم، ‏بالاترین میزان را در میان اختلالات روانپزشکی دارد. البته عوامل دیگری از جمله سن بالای پدر و مادر نیز ‏می‌تواند در بروز این بیماری موثر شناخته شود.‏

در چه سنی اوتیسم تشخیص داده می‌شود؟
گاهی علایم اختلال اوتیسم در کودکان زیر یک سال نیز قابل تشخیص است. البته در آینده نزدیک، برنامه ‏غربالگری در سیستم‌های بهداشتی کل کشور برای تشخیص زود هنگام اوتیسم انجام خواهد شد، به این ‏ترتیب که  همزمان با مراجعه به مراکز بهداشتی-درمانی جهت انجام واکسیناسیون برای کودکان زیر 1 سال، ‏غربالگری اختلال اوتیسم نیز در مورد آنها انجام شده و در صورت وجود علایمی مانند عدم تماس چشمی، ‏عدم واکنش به شنیدن نام خود، عدم وجود لبخند اجتماعی و..... این کودکان برای تشخیص قطعی به ‏روانپزشک ارجاع داده می‌شوند.‏

درمان اوتیسم
دکتر داوری در پایان سخنان خود به روش‌های درمانی بیماری اوتیسم اشاره کرد و افزود: شیوه اصلی درمان ‏اوتیسم، درمان غیردارویی است؛ هر چه این بیماری زودتر تشخیص داده شود، درمان آن زودتر آغاز شود (قبل ‏از 5 یا 6 سالگی) و هر چه بهره هوشی کودک بیشتر باشد، قطعا پاسخ‌گویی به درمان موثرتر خواهد بود.‏

حدود 40 درصد از کودکان اوتیسمی، بهره هوشی‌شان زیر 70 است و در رده عقب ماندگی خفیف قرار ‏می‌گیرند؛

هرچه هوش کودک بالاتر بوده و والدین او برای درمانش پیگیرتر باشند، قطعا درمان موثرتر خواهد بود. یکی از ‏درمان‌های غیردارویی اوتیسم رفتاردرمانی است؛ در این شیوه درمانی از شرطی‌سازی استفاده می‌شود که ‏رفتارهای اجتماعی را به کودک می آموزند و در صورت انجام رفتارهای اجتماعی تشویق خواهد شد.‏

این روش درمانی بسیار فشرده است، به طوری که حدود 35 ساعت در هفته و غالبا در منزل انجام می‌شود. ‏کاردرمانی نیز برای بررسی و درمان حساسیت حسی این کودکان کاربرد دارد و در برقراری هماهنگی حسی ‏آنها موثر است. گفتاردرمانی از دیگر شیوه‌های درمان در حوزه درمان اوتیسم می‌باشد.‏

البته درمان دارویی اختلال اوتیسم معمولا برای هسته اصلی علایم چندان موثر نیست و فقط جهت درمان ‏تحریک‌پذیری، پرخاشگری، رفتارهای خود آسیب‌رسان  و اختلالات همراه، از دارو استفاده می‌شود.
اختلالاتی ‏مانند بیش فعالی، وسواس و تشنج ممکن است به صورت همراه وجود داشته باشد که دارودرمانی در این ‏موارد موثر خواهد بود.‏









 
UP