گفتگو با دکتر بهزاد آسنجرانی

 
پیشگیری از سرطان معده: مصرف سبزیجات و رژیم غذایی پرفیبر 


سرطان معده در دنیا به عنوان چهارمین سرطان شایع و دومین عامل مرگ و میر به دلیل سرطان شناخته شده است. شیوع این سرطان در کشور ما بسیار بالاتر از میزان برآورد شده در سطح جهان است، بنابراین کسب اطلاعات بیشتر در خصوص دلایل ابتلا به این سرطان، راه‌های پیشگیری و درمان آن ضروری می‌باشد. در این راستا گفتگویی داشتیم با جناب آقای دکتر بهزاد آسنجرانی فوق تخصص بیماری‌های خون و سرطان بزرگسالان که شرح آن را در زیر می‌خوانید.

 
شیوع سرطان معده 

در ابتدای گفتگو، آقای دکتر به میزان شیوع سرطان معده در سطح جهان و ایران اشاره کرد و افزود: سرطان معده یکی از سرطان‌های شایع در جهان است. شیوع این سرطان در ایران و کشورهای آسیای شرقی، در مردان بیشتر از زنان است؛ کشور ژاپن نیز بالاترین میزان شیوع سرطان معده در سطح جهان را داراست. در ایران نیز سرطان معده، شایع‌ترین سرطان در بین مردان و دومین سرطان شایع بعد از سرطان پستان در میان خانم‌ها محسوب می‌شود.
در استان‌هایی مانند آذربایجان و استان‌های شمالی کشور بالاترین میزان شیوع این نوع سرطان مشاهده شده است. در دهه‌های اخیر، شیوع این بیماری در کشورهای توسعه یافته‌ای مانند آمریکا در حال کاهش است. علت کاهش میزان شیوع این نوع سرطان در ایالات متحده آمریکا ناشناخته است. به نظر می‌رسد این کاهش ناشی از اصلاح سبک زندگی، بهبود وضعیت تغذیه در این کشور و کم شدن فاکتورهای خطر آن است.


 
عوامل بروز سرطان معده

دکتر آسنجرانی سپس در خصوص عوامل ابتلا به سرطان معده سخن گفت و ادامه داد: سلول‌های معده مانند تمام سلول‌های بدن با نظم کنترل شده‌ای در حال تقسیم و رشد هستند. در صورتی که رشد آن به هر دلیلی از کنترل خارج شود، فرد به سرطان معده مبتلا خواهد شد. عواملی که باعث افزایش خطر ابتلا به سرطان معده می‌شود، شامل مجموعه ای از عوامل ژنتیکی و محیطی می باشد. ژنتیک تنها در 5 تا 10 درصد از موارد بروز سرطان معده دخالت دارد، در حالی که عوامل محیطی نقش بسیار پررنگ‌تری در ابتلا به سرطان معده ایفا می‌کنند.

جهش ژنی به نام E-Candherin می‌تواند باعث بروز انواع سرطان معده با زمینه ژنتیکی و خانوادگی شود. به افرادی که حامل این ژن هستند، ممکن است توصیه شود که در سنین پایین تر، نسبت به برداشتن پیش گیرانه معده اقدام کنند. 

از جمله عوامل مستعدکننده سرطان معده، مصرف سیگار و نوشیدنی‌های الکلی است. مصرف مواد غذایی حاوی نیترات شامل غذاهای خشک شده، دودی، نمک سود شده، سوسیس، کالباس، غذاهای فرآوری شده و کنسروها به مدت طولانی، خطر ابتلا به سرطان معده را تا حد زیادی افزایش می‌دهد. غذاهای نیمه فاسد و غذاهایی که مدت زیادی بیرون از یخچال نگهداری شده‌اند نیز از دیگر عوامل مستعدکننده سرطان معده محسوب می‌شوند. چاقی از عوامل خطر ابتلا به سرطان معده است.

شیوع سرطان معده در طبقات پایین جامعه به لحاظ اجتماعی و اقتصادی، نسبت به سایر افراد بالاتر است. ابتلا به عفونت هلیکوباکترپیلوری، از جمله عوامل شناخته شده‌ایست که شانس ابتلا به سرطان معده را افزایش می‌دهد.

میکروب هلیکوباکترپیلوری با مکانیسم ایجاد التهاب مزمن در جدار معده و کاهش ترشح اسید می‌تواند زمینه ساز ایجاد سرطان در معده شود. لذا در برخی موارد درمان و ریشه کنی آن  با تشخیص پزشک توصیه می‌شود. به ویژه در افرادی که به زخم معده به همراه عفونت هلیکوباکترپیلوری مبتلا هستند.

زخم‌های معده باید جدی گرفته شوند زیرا در طول زمان می‌توانند از یک زخم خوش خیم به سرطان معده تبدیل شوند؛ بنابراین درمان کامل آنها زیر نظر پزشک توصیه می‌شود. از سوی دیگر استفاده درازمدت از داروهایی که منجر به کاهش اسید معده می‌شوند، ممکن است احتمال ابتلا به سرطان معده را افزایش دهد.


 
علایم بالینی

این فوق تخصص بیماری‌های خون و سرطان در ادامه به علایم بالینی سرطان معده اشاره کرد و ادامه داد: متاسفانه سرطان معده در مراحل ابتدایی معمولا بدون علامت است. با رشد بیشتر تومور، علایم آن می تواند به صورت یک درد مبهم در قسمت فوقانی شکم، سوزش سر دل، سیری زودرس، تهوع و استفراغ، بی‌اشتهایی، کاهش وزن به شکل قابل توجه، گیر کردن غذا در معده و در موارد پیشرفته استفراغ خونی، دفع مدفوع خونی یا سیاه  و یا ایجاد توده قابل لمس در شکم بروز کند.


 
تشخیص 

وی در خصوص روش‌های تشخیص سرطان معده عنوان کرد: بهترین راه برای تشخیص سرطان معده، انجام اندوسکوپی و نمونه‌برداری از معده می باشد. برخی روش‌های تصویربرداری نیز با حساسیت کمتر در تشخیص سرطان معده موثر هستند.


 
درمان

آقای دکتر در مورد درمان سرطان معده اظهار داشت: تنها شانس درمان سرطان معده این است که در مراحل اولیه بیماری توسط پزشک تشخیص داده شود؛ به این ترتیب بیمار تحت عمل جراحی برداشتن تومور قرار خواهد گرفت. البته شیمی درمانی یا پرتوردرمانی در ترکیب با جراحی، در درمان این سرطان نقش کمکی ایفا می‌کنند. 

تنها در مواردی که سرطان معده در سایر اعضای بدن از جمله کبد، پرده صفاقی و تخمدان گسترش یافته باشد، شیمی درمانی تاثیرگذار خواهد بود که در واقع به عنوان درمان تسکینی و جهت افزایش طول عمر و بهبود کیفیت زندگی بیمار انجام می‌شود.


 
پیشگیری

وی در پایان گفتگو در خصوص پیشگیری از سرطان معده، چندین روش را معرفی کرد و افزود: رژیم غذایی پرفیبر، استفاده از میوه‌ها، سبزیجات و ویتامین‌های A  و  C می‌تواند نقش پیشگیرانه‌ای در ابتلا به سرطان معده داشته باشد. برای کاهش عوامل خطر محیطی، اصلاح سبک زندگی و تغذیه  به بیماران توصیه می‌شود. علاوه بر کاهش مصرف غذاهای پرچرب، پرنمک، فست فود، کنسرو و غذاهای بیرون مانده از یخچال، ترک سیگار و الکل نیز ضروری است.

از سوی دیگر ریشه کنی میکروب هیلوباکترپیلوری و درمان بیمار مبتلا به این میکروب، تحت نظر پزشک متخصص گوارش در پیشگیری از ابتلا به سرطان معده بسیار موثر است. جدی گرفتن علایم هشدار مانند کاهش وزن، احساس سیری زودرس، وجود خون در مدفوع، کم خونی و مراجعه به پزشک برای تشخیص بیماری در مراحل اولیه بسیار ضروری می‌باشد.  استفاده طولانی مدت از داروهای زخم معده، باید به طور کامل تحت نظر پزشک متخصص انجام شود. 

 
UP