سندرم تخمدان پلی کیستیک



سندرم تخمدان پلی کیستیک (‏PCOS‏)‏‎ ‎‏ یک بیماری‎ ‎است که روی سطح هورمون های زنانه تاثیر می گذارد.‏
این سندرم ناشی از عدم تعادل هورمونی است و معمولا خانم هایی در سن باروری (15 تا 44 سال) را درگیر ‏می کند. بین 2/2 تا 7/26 درصد از خانم ها در این رده سنی دچار سندرم تخمدان پلی کیستیک می شوند.‏

بسیاری از خانم هایی که سندرم تخمدان پلی کیستیک دارند از بیماری خود اطلاع ندارند.‏

این سندرم بر تخمدان ها و اندام های تولید مثل که استروژن و پروژسترون تولید می کنند و هورمون هایی ‏که سیکل قاعدگی را تنظیم می کنند تاثیر می گذارد (تخمدان ها هم مقدار کمی هورمون مردانه تولید می ‏کنند که به آن آندروژن گفته می شود). ‏

تخمدان ها تخمک ها را آزاد می کنند تا توسط اسپرم بارور شوند. به آزاد شدن یک تخمک در هر ماه تخمک ‏گذاری گفته می شود.‏

هورمون ‏FSH‏ یا هورمون تحریک ‌کننده و هورمو‎ ‎نLH یا جسم زرد فرایند تخم گذاری را کنترل می کنند. ‏FSH‏ تخمدان را تحریک می کند تا فولیکول تولید کند؛ ‏فولیکول کیسه ای است که حاوی تخمک می باشد. سپس هورمون ‏LH‏ تخمدان را تحریک می کند تا تخمک ‏بالغ را رها کند.‏


تخمدان پلی کیستیک یک "سندرم" است، مجموعه ای از علایم که بر تخمدان ها و تخمک گذاری تاثیر می ‏گذارند. سه ویژگی اصلی آن عبارت است از:‏

• وجود کیست در تخمدان ها
• سطح بالای هورمون های مردانه
• قاعدگی های بی نظم

در این سندرم، تعداد زیادی کیسه های کوچک پر از مایع داخل تخمدان تشکیل می شود. پلی کیستیک به ‏معنی "تعداد زیادی کیست" می باشد.‏

این کیسه ها در واقع فولیکول هستند و هر کدام دارای یک تخمک نابالغ هستند. اما تخمک ها هیچ وقت  به ‏اندازه کافی رشد نمی کنند تا به  تخمک بالغ تبدیل شوند.‏

عدم تخم گذاری باعث تغییر در سطح استروژن، پروژسترون، ‏FSH‏ و ‏LH‏ می شود. در این بیماری سطح ‏استروژن و پروژسترون از حد طبیعی پایین تر است، در حالی که سطح آندروژن بالاتر از حالت نرمال است.‏

مقدار بیش از حد هورمون های مردانه چرخه قاعدگی را مختل می سازد، بنابراین تعداد سیکل قاعدگی در ‏زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک کمتر از حالت طبیعی است.‏


علت سندرم تخمدان پلی کیستیک چیست؟

پزشکان دلیل اصلی این بیماری را نمی دانند. آن ها معتقدند که سطح بالای هورمون مردانه مانع تولید ‏هورمون ها و تولید یک تخمک سالم توسط تخمدان ها می شود.‏


ژن ها

تحقیقات نشان داده است که سندرم تخمدان پلی کیستیک در خانواده به صورت ژنتیکی منتقل می شود. ‏احتمالا تعداد زیادی از ژن ها در به وجود آمدن این شرایط دخیل هستند.‏


مقاومت به انسولین

نزدیک به 70 درصد از زنان مبتلا به این سندرم نسبت به انسولین مقاومت دارند، یعنی سلول هایشان نمی ‏تواند به درستی از انسولین استفاده کند.‏

انسولین هورمونی است که از پانکراس ترشح می شود و به بدن کمک می کند تا برای تامین انرژی مورد نیاز ‏خود  از قند حاصل از مواد غذایی استفاده کند.‏

وقتی سلول ها نتوانند به درستی از انسولین استفاده کنند، درخواست بدن برای انسولین بیشتر می شود. ‏پانکراس(لوزالمعده) برای جبران، انسولین بیشتری تولید می کند؛ انسولین اضافی هم باعث تحریک تخمدان ‏ها برای تولید بیشتر هورمون های مردانه می شود.‏

چاقی یکی از دلایل عمده مقاومت به انسولین است. هم چاقی و هم مقاومت به انسولین می توانند خطر ابتلا ‏به دیابت نوع دو را در فرد افزایش دهند.‏


التهاب

اغلب میزان هورمون های التهابی در زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک افزایش یافته است. اضافه ‏وزن هم می تواند با افزایش هورمون های التهابی در ارتباط باشد. مطالعات، هورمون های التهابی بالا را با سطح ‏بالای آندروژن مرتبط کرده است.‏


علایم شایع بیماری

برخی از زنان علایم را نزدیک به اولین دوره قاعدگی مشاهده می کنند. برخی دیگر زمانی متوجه این بیماری ‏می شوند که اضافه وزن زیادی پیدا کرده  و یا در باردار شدن دچار مشکل شده اند.‏

علایم شایع این بیماری عبارت است از:‏

• قاعدگی های نامنظم ‏
عدم تخمک گذاری مانع ریزش لایه داخل رحم در هر ماه می شود. برخی از زنان مبتلا به ‏PCOS‏ کمتر ‏از هشت بار در سال پریود می شوند.‏

• خون ریزی های شدید
لایه داخل رحم مدت طولانی تری برای رشد دارد، بنابراین زمانی که پریود می شوند شدت خون ریزی ‏بیشتر از حالت طبیعی است.‏

• رشد مو
روی صورت و بدن (کمر، شکم و سینه) در بیش از 70 درصد از زنان مبتلا به این سندرم، موهای زائد ‏رشد می کند. به رشد بیش از حد مو در مکان های خاص هیرسوتیسم یا پرمویی می گویند.‏

• آکنه
هورمون های مردانه می توانند باعث چرب تر شدن پوست و بروز جوش روی صورت، سینه و بالای کمر ‏شوند.‏

• افزایش وزن
حدود 80 درصد از زنان مبتلا به این سندرم اضافه وزن دارند یا حتی چاق هستند.‏

• طاسی با الگوی مردانه
موهای روی شقیقه ها نازک تر شده و بعد می ریزد.‏

• تیره تر شدن پوست
ممکن است لکه های تیره پوست در قسمت های چین و چروک دار مانند گردن، کشاله ران و زیر سینه ‏ها ایجاد شود.‏

• سردرد
در بعضی از خانم ها، تغییرات هورمونی می تواند منجر به سر درد شود.‏


تاثیرات سندرم  تخمدان پلی کیستیک  روی بدن

بالا بودن سطح آندروژن می تواند روی باروری و سایر جنبه های سلامتی تاثیر بگذارد.‏

• ناباروری: برای اینکه بتوانید باردار شوید، باید تخمک گذاری صورت بگیرد. در زنانی که به طور مرتب ‏تخمک گذاری انجام نمی دهند، در واقع تخمکی برای بارداری وجود ندارد. سندرم تخمدان پلی ‏کیستیک یکی از دلایل شایع ناباروری در زنان می باشد.‏


•سندرم متابولیک: حدود 80 درصد از زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک، اضافه وزن دارند. ‏هم چاقی و هم سندرم تخمدان پلی کیستیک احتمال بالا رفتن قند خون، فشار خون و کلسترول بد ‏و همچنین پایین آمدن ‏HDL)‎‏) یا کلسترول خوب را افزایش می دهند‎.‎‏

در مجموع، به تمام این ‏عوامل سندرم متابولیک گفته می شود و این عوامل خطر بیماری های قلبی عروقی، دیابت و سکته ‏مغزی را افزایش می دهند.‏


•آپنه خواب:‏ وقتی اپنه رخ می دهد مکث های مکرر در تنفس در طول شب باعث قطع  خواب می شود. آپنه خواب ‏در خانم هایی که اضافه وزن دارند بیشتر دیده می شود، به خصوص اگر سندرم تخمدان پلی کیستیک ‏نیز داشته باشند.

 خطر ابتلا به آپنه خواب در زنان چاق با سندرم تخمدان پلی کیستیک 5 تا 10 برابر ‏بیشتر از افرادی است که این سندرم را ندارند.‏


• سرطان آندومتر: در طی تخمک گذاری، لایه داخل رحم ریخته می شود. اگر هر ماه تخمک گذاری ‏نداشته باشید، این لایه روی هم انباشته می شود. ضخیم شدن لایه داخل رحم می تواند خطر ابتلا ‏به سرطان آندومتر را افزایش دهد. ‏


• افسردگی: هم تغییرات هورمونی و هم علایمی هم چون رویش موهای زائد می تواند تاثیرات منفی بر ‏عواطف فرد بگذارد. بسیاری از افراد مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک دچار افسردگی و اضطراب ‏می شوند.‏


روش های تشخیص بیماری

پزشکان به طور معمول این بیماری را در زنانی که حداقل دو مورد از این سه علایم را دارند تشخیص می ‏دهند:‏

• سطح بالا آندروژن
• قاعدگی نامنظم
• وجودکیست داخل تخمدان

پزشک در مورد وجود سایر علایم همچون آکنه، رشد موهای زائد روی صورت و بدن و اضافه وزن نیز سوالاتی ‏مطرح  می کند
.‏
به کمک معاینه لگنی می توان هر مشکلی در تخمدان ها و سایر  قسمت های دستگاه تناسلی را بررسی کرد. ‏

به کمک آزمایش خون نیز می توان سطح هورمون ها را بررسی کرد. همچنین ممکن است نیاز باشد تا از ‏طریق آزمایش خون سطح کلسترول، انسولین و تری گلیسیرید نیز بررسی شده تا خطر ابتلا به بیماری های ‏قلبی و دیابت سنجیده شود.‏

به کمک سونوگرافی می توان فولیکول های غیر طبیعی و سایر مشکلات تخمدان ها و رحم را بررسی کرد.‏


شما می توانید ادامه این مطلب را در شماره بعدی مجله سلام سلامت مطالعه کنید.‏


 
UP