بیماری های التهابی روده

 
 
دکتر الهام یوسفی (داروساز)‏

 
بیماری های التهابی روده‎ ( Inflammatory Bowel Diseases ) ‎به دو دسته «کرون» و «کولیت ‏اولسراتیو» تقسیم می شود‎.‎


بیماری کرون

بیماری کرون،  موجب التهاب در بافت لوله گوارشی می شود .
التهاب ایجاد شده توسط بیماری کرون، اغلب ‏به عمق بافت‎ ‎های آسیب دیده  نفوذ می کند و می تواند دردناک و گاهی ناتوان کننده و در برخی مواقع باعث ‏تهدید حیات فرد شود.

بیماری کرون می تواند در هر جایی از لوله گوارش در افراد متفاوت ظاهر شود. در ‏برخی بیماران قسمت انتهایی روده کوچک (ایلیوم) آسیب می بیند درحالی‏‎ ‎که در برخی دیگر ممکن است ‏سراسر روده بزرگ (کولون) را ملتهب کند‎. ‎

مناطق شایع التهاب در بیماری کرون انتهای روده کوچک و روده ‏بزرگ (کولون) است‎.‎

دلیل اصلی کرون هنوز ناشناخته است. استرس و رژیم غذایی از علل تشدید بیماری هستند نه از علل بروز ‏آن. احتمالا  نقص ایمنی و وراثت از دلایل ابتلا به این بیماری هستند‎. ‎


بیماری کولیت اولسراتیو

نوع دیگری از  بیماری التهابی روده‎ (IBD) ‎است که باعث التهاب طولانی مدت و زخم در دستگاه گوارش می ‏شود.

کولیت اولسراتیو پوشش درونی روده بزرگ (کولون) و رکتوم(مقعد) را تحت تاثیر قرارمی دهد. علایم این ‏بیماری به طور ناگهانی بوجود  می آیند‎.‎

علایم کولیت اولسراتیو بسته به شدت التهاب روده متفاوت است.

 اغلب افراد مبتلا به کولیت اولسراتیو علایم ‏خفیف تا متوسط دارند. بسته به این که کدام بخش از روده ملتهب است ممکن است علایم و نشانه ها ‏متفاوت باشند. ‏


علت ‏IBD‏ چیست؟ ‏

هیچ توضیح مشخصی برای ایجاد ‏IBD‏ وجود ندارد . نظریه غالب بیان می کند که یک فرایند احتمالا ‏ویروسی، وابسته به باکتری یا آلرژیک، ابتدا روده کوچک و یا کولون را تحریک می کند و بسته به ژنتیک فرد، ‏منجر به رشد آنتی بادی هایی می شود که به طور معمول "روده"را تحریک می کند و منجر به التهاب می ‏شوند . ‏

مشابه سایر بیماری های مزمن التهابی مانند آسم، آرتریت روماتوئید، پسوریازیس، مولتیپل اسکلروزیس و  ... بر ‏هم کنش پیچیده ای بین ساختار ژنتیک فرد، سیستم ایمنی و محیط اطراف او مانند فاکتورهای غذایی و ‏میکروب هایی که در روده ما زندگی می کنند وجود دارد، که مسئول التهاب مزمن کنترل نشده در بیماری ‏است . ‏

تقریبا ۱۰ درصد از بیماران مبتلا به ‏IBD‏ دارای یک عضو خانواده نزدیک مبتلا به بیماری هستند که نشانی از ‏استعداد ژنتیکی در بیماران را بیان می کند.‏


علایم ‏IBD‏ چه می باشد ؟ ‏

زمانی که سطح روده ملتهب و زخمی می شود، توانایی خودش را برای جذب غذا و باز جذب آن از دست می ‏دهد، که باعث اسهال و در شرایط شدیدتر، منجر به کاهش وزن می شود.

بیشتر بیماران دارای کرون و یا ‏کولیت زخمی یا اولسراتیو، احساس نیاز فوری به اجابت مزاج و درد شکم دارند.

التهاب می تواند زخم های ‏کوچک در کولون و رکتوم(راست روده) ایجاد کند. این زخم ها ممکن است به هم وصل شده و زخم های ‏بزرگ را ایجاد کنند که می تواند خونریزی کرده و اسهال خونی بدهد . ‏

علایم بیماری التهابی روده در هر فرد متفاوت است، ممکن است در طول زمان تغییر کند، و می تواند از ‏خفیف تا شدید باشد.

 این علایم به سه دسته علايم عمومی، علایم روده ای و علایم خارج روده ای تقسیم ‏می شوند : ‏

علايم عمومی شامل : تب، کاهش اشتها، کاهش وزن، خستگی، تعریق شبانه، از دست رفتن چرخه طبیعی ‏قاعدگی می باشد . ‏

علایم روده ای شامل: اسهال مداوم (دفع متعدد شل و آبکی) ‏

خونریزی مقعدی، زخم دهان، تهوع و استفراغ، نیاز فوری به اجابت مزاج، درد و انقباضات شکمی، احساس ‏دفع ناکامل، یبوست (که میتواند منجر به انسداد روده شود) ‏

علايم خارج روده ای شامل: علايم سیستم حرکتی (اسکلت و ماهیچه )، آرتریت یا همان التهاب مفاصل، ‏پوکی استخوان، علایم پوستی و دهانی، علایم کبدی و صفراوی و پانکراس، سنگ کیسه صفرا، بعضا علایم ‏چشمی می باشند. ‏


تفاوت بیماری ‏IBD‏ و ‏IBS‏ چه می باشد ؟ ‏

بیماری التهابی روده به علت التهاب در روده ایجاد می شود که می تواند منجر به خونریزی، تب، افزایش تعداد ‏گلبول های سفید خون، اسهال و درد شکمی شود . ‏

سندرم روده تحریک پذیر(‏IBS‏) مجموعه ای از علایم ناشی از احساس ناراحتی یا عملکرد غیرطبیعی روده ‏کوچک و بزرگ است . سندرم روده تحریک پذیر با درد شکمی، اسهال و یا یبوست مشخص می شود اما با ‏تب، خونریزی یا افزایش تعداد گلبول های سفید خون همراه نیست .

در این بیماران با انجام آزمایش ‏کولونوسکوپی یا تصویربرداری با اشعه ایکس هیچ نتیجه غیرطبیعی یافت نمی شود. ‏


روشهای تشخیص بیماری موارد زیر می باشد : ‏

آزمایش خون: برای بررسی کم خونی و یا  یافتن نشانه هایی از عفونت

نمونه مدفوع: سلول های سفید خون در مدفوع شما می تواند نشان دهنده کولیت اولسراتیو باشد. نمونه ‏مدفوع نیز می تواند در رد کردن سایر اختلالات، مانند عفونت ناشی از باکتری ها، ویروس ها و انگل ها کمک ‏کند‎.‎

کولونوسکوپی: این آزمون اجازه می دهد تا پزشک شما تمام روده بزرگ را با استفاده از لوله نورانی نازک و ‏انعطاف پذیر که به یک دوربین متصل شده است، مشاهده کند. ‏‎ ‎در این روش پزشک نیز می تواند نمونه ‏کوچکی از بافت (بیوپسی) را برای تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی جدا کند. گاهی اوقات یک نمونه بافت می تواند ‏به تایید تشخیص کمک کند‎.‎

‎ ‎رادیوگرافی ساده شکم: اگر شما علایم شدید دارید، پزشک شما ممکن است از رادیوگرافی منطقه شکم‎  ‎به ‏منظور رد عوارض جدی مانند گشاد شدن روده بزرگ و بدنبال آن احتمال سوراخ شدن آن استفاده کند‎.‎

‎ ‎سی تی اسکن: اگر پزشک شما به یک عارضه از کولیت اولسراتیو یا التهاب روده کوچک و یا عفونت های ‏داخل شکم مانند آبسه ها مشکوک باشد، سی تی اسکن انجام می شود. سی تی اسکن همچنین ممکن است ‏نشان دهد که چه مقدار از روده ملتهب است‎.‎

 
گاهی ممکن است در مواجهه با بیماری احساس درماندگی کنید، اما تغییر در شیوه زندگی و رژیم غذایی به ‏کنترل علایم شما و طولانی شدن دوره های بهبودی تا عود دوباره بیماری کمک می کند.‏
 
استفاده از جراحی برای درمان بیماری های التهابی روده به نوع بیماری بستگی دارد.

برای مثال کولیت ‏السراتیو را می توان با جراحی مداوا کرد زیرا این بیماری به روده ی بزرگ محدود می شود. زمانی که روده ‏بزرگ برداشته شود بیماری باز نمی گردد. اما با جراحی نمی توان بیماری کرون را درمان کرد، با این وجود ‏برخی جراحی ها ممکن است در این بیماران انجام بشود.

جراحی بیش از اندازه در مبتلایان به بیماری کرون ‏ممکن است به وخامت بیماری منجر شود.‏



 
UP