التهاب مزمن مفصل جوانان چیست؟


تالیف و گردآوری: دکتر نگین پرویز(پزشک عمومی)
 
 
آرتریت به معنی التهاب مفاصل است و آرتریت مزمن جوانان، یک بیماری التهابی و مزمن مفاصل است که در کودکان زیر 16 سال رخ می دهد.

این بیماری شایع ترین بیماری روماتیسمی و التهابی مفاصل در کودکان است. این بیماری با توجه به شدت آن و شرایط ژنتیکی بیمار ممکن است یک یا چند مفصل را گرفتار کند. درگیری سایر اندام های بدن مانند چشم، قلب و پوست نیز در این بیماری دیده می شود. 

علت بیماری چیست و آیا شرایطی مانند محیط نمناک و تماس زیاد با آب در ایجاد بیماری نقش دارد؟

علت بیماری دقیقا مشخص نیست؛ ولی آنچه که مسلم است این بیماران دارای یک زمینه ژنتیکی برای ابتلا به این بیماری هستند.

در این بیماری به دلیل نامعلوم سیستم ایمنی بدن علیه بافت مفصل شروع به فعالیت می کند و آن را غیر خودی تشخیص می دهد.

 این حالت ممکن است معمولا متعاقب ابتلا به یک عفونت اتفاق افتد، اما آن چه مسلم است این بیماری نه یک بیماری عفونی است و نه یک مشکل ارتوپدی. برخلاف آن چه که در گذشته نیز تصور می شد، این بیماری هیچ ارتباطی با آب و نمناک بودن محیط ندارد و همان طور که بعدتر نیز به آن اشاره می شود، ورزش های آبی برای این بیماران بسیار مفید است.

از آن جایی که ماهیت این بیماری در کودکان مانند بالغین نیست و عموما بهبود می یابد، استفاده از اصطلاح آرتریت روماتوئید جوانان امروزه منسوخ شده و فقط برای انواع بسیار خاص و محدود بیماری که در سنین بعد از بلوغ نیز ادامه می یابد استفاده می شود. 

علایم این بیماری چیست؟ 

• علایم عمومی مانند: تب، بی حالی، خستگی، بی حوصلگی و کم اشتهایی

• علایم اختصاصی بیماری

• تب: برخی از شکل های بیماری همراه تب هستند؛ ولی نبود تب تشخیص بیماری را رد نمی کند. تب معمولا در شب و ساعات اولیه صبح ظاهر می شود و سپس قطع می شود. 

• درد مفاصل: که ممکن است منجر به لنگیدن کودک شود. در سنین پایین که کودک تازه راه افتاده است و توان بیان مشکل را ندارد، ممکن است با کم تحرکی و بی تحرکی خود را نشان دهد. درد  می تواند با تورم و یا بدون تورم مفاصل باشد.

• تورم مفاصل همراه با سفتی آن: این علامت اکثرا صبح ها و بعد از بیدار شدن از خواب رخ می دهد. تورم مفاصل بیشتر در مفاصل محیطی مانند انگشتان و مچ های دست و پا، آرنج و زانو خود را نشان می دهد. نبود تورم بیماری را رد نمی کند. 

• بثورات (دانه های) پوستی: این علامت در بسیاری از بیماری ها مانند بیماری های ویروسی و .... نیز رخ می دهد؛ ولی خصوصیت آن در این بیماری این است که بثورات معمولا با تب همراه است و با از بین رفتن تب برطرف می شود. 

• سایر علایم: بزرگی غدد لنفاوی، التهاب چشم 

باید توجه داشت که برای تشخیص قطعی بیماری به گذشت زمان حداقل شش هفته نیاز است. بنابراین اکیدا توصیه می شود از درمان نابجا، سرخود و علامتی بیمار که منجر به مخدوش شدن چهره واقعی بیماری می شود پرهیز شود؛ چراکه سبب تاخیر در تشخیص شده و نه تنها بیمار از آن سودی نمی برد، بلکه متضرر نیز خواهد شد.
 

اشکال مختلف التهاب مزمن مفاصل جوانان

این بیماری انواع مختلفی دارد. در بعضی از انواع آن مفاصل بزرگ درگیر است و در بعضی مفاصل کوچک. بیماری می تواند با درگیری تنها یک مفصل همراه باشد؛ گاهی نیز می تواند هم زمان چندین مفصل را در گیر کند.

 گاهی در ابتدا یک مفصل و در طول بیماری درگیری مفاصل دیگر ظاهر می شود. در بعضی انواع بیماری دستگاه های مختلف بدن در گیر می باشند. 

علت ایجاد التهاب مزمن مفصل جوانان چیست ؟

در این بیماری عوامل ارثی و محیطی موثر هستند . اتفاقی که در این بیماری می افتد این است که سیستم ایمنی بدن علیه خودش وارد عمل می شود و علت این موضوع ناشناخته است . 

اگر یکی از افراد خانواده آرتریت روماتئید جوانان داشته باشد، آیا کودک مبتلا می شود؟ اگر در خانواده سابقه التهاب مزمن مفصل جوانان وجود داشته باشد، احتمال ابتلای کودک بیشتر می شود. 

در چه مواقعی با شک به آرتریت روماتوئید جوانان به پزشک مراجعه کنیم؟ 

1. کودک دچار تورم، سفتی و درد مفصل بدون علت مشخص شود؛
2. کودک بدون علت مشخص بلنگد؛
3. تب بالای 38 درجه که بیش از 2 تا 3 روز طول بکشد.

پزشک برای تشخیص التهاب مزمن مفصل جوانان چه اقداماتی انجام می دهد؟ 

1.گرفتن شرح حال و معاینه کامل؛

2. آزمایش خون: گاه کودک مبتلا به آرتریت روماتوئید جوانان است اما همه آزمایش ها طبیعی است؛

3. اقدامات تصویر برداری مثل عکس ساده رادیولوژی؛

4. خارج کردن مایع مفصل مبتلا و بررسی آزمایشگاهی آن: با این کار هم درد مفصل کم می شود و هم به تشخیص بیماری نزدیک می شویم. 


کودکی که مبتلا به  التهاب مزمن مفصل جوانان است در آینده احتمال دارد دچار مشکلاتی شود؟ 

در ابتدا ذکر این نکته ضروری است که در صورت درمان منظم و دقیق بیمار، احتمال بروز این مشکلات بسیار کاهش می یابد. 

1.  بیماری چشمی: برای پیشگری از این عارضه معاینه چشم پزشکی منظم لازم  است ( حداقل هر5 ماه یکبار )؛

2. اختلال رشد: این عارضه هم به علت خود بیماری است و هم به علت درمان هایی که برای بیماری انجام می شود؛ 

3. بد شکلی مفاصل بدن؛

4. پوکی استخوان: علت پوکی استخوان خود بیماری است. البته برخی دارو های مورد استفاده برای درمان به این مسئله کمک می کند.

درمان التهاب مزمن مفصل جوانان چیست؟

درمان این بیماری شامل دو قسمت درمان دارویی و درمان غیر دارویی است. 

درمورد درمان غیر دارویی:  بیمار باید حرکت و فعالیت کافی داشته باشد و نباید بیمار را به خاطر بیماری اش از فعالیت باز داشت؛ فیزیوتراپی نیز موثر است. 


در مورد درمان دارویی:  بر حسب شدت و نوع بیماری و شرایط بیمار، داروهای مختلفی به کار می رود و معمولا از ترکیب چند  دارو استفاده می شود. داروهای مورد استفاده عبارتند از: 

• داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن

• داروهای تنظیم کننده سیستم ایمنی که عمدتا در کودکان متوترکسات مورد استفاده قرار می گیرد.

• داروهای ضد التهابی استروئیدی که ممکن است به صورت خوراکی و گاهی تزریق داخل مفصلی و  ندرتا تزریق داخل وریدی استفاده شود. 

• داروهای (جدید) بیولوژیک  


عوارض بیماری

عوارض چشمی: یکی از عوارض مهم بیماری است و حتی ممکن است منجر به کوری بیمار شود؛ در نتیجه معاینه منظم چشم پزشکی (حداقل هر ماه) در کودک بیمار لازم است . 

بدشکلی مفاصل: در صورت عدم درمان مناسب در نهایت مفاصل دچار بد شکلی می شوند.

عدم تناسب اندام ها: در گرفتاری اندام تحتانی یک طرفه در اوایل بیماری و یا به صورت تاخیری ممکن است اختلاف طول دو اندام پیش بیاید. اختلاف طول دو اندام در اوایل بیماری شایع است و معمولا با درمان مناسب از بین می رود.

اختلال رشد قدی: در کودکان اختلالات رشدی به ویژه رشد قدی ناشی از طولانی شدن بیماری است، ولی گاهی مصرف طولانی مدت داروها به ویژه داروهای استروئیدی نیز ممکن است سبب این عارضه شود.

 هر چه بیماری خفیف تر باشد و بیماری زودتر کنترل شود، احتمال این عارضه کمتر خواهد بود. به هر حال اقدام درمانی جهت جبران اختلال رشد قدی منوط به کنترل کامل بیماری و قبل از کامل شدن بلوغ خواهد بود.
 
 
  

 
 
UP