انواع اشک

دکتر نگاه شفیعی  (داروساز)‏

ترکیبات متفاوتی در انواع اشک وجود دارد اما به طور کلی اشک‌ها حاوی آب، نمک، آنتی بادی و ‏لیزوزیم (آنزیم ضد میکروب)‏‎ ‎می‌باشند.‏
 
 
اشک چشم به سه نوع مختلف تقسیم می‌شود:‏

‏1.‏ اشک پایه: این نوع اشک برای چشم ضروری است که به صورت یک لایه روی چشم را می‌پوشاند، ‏سپس از مسیر پشت بینی داخل سوراخ بینی شده و خارج می‌شود.

 این نوع اشک به دلیل آن که ‏مقدارش بسیار کم است، قابل حس نیست. اشک پایه به حفظ رطوبت چشم کمک می‌کند و با هر بار ‏پلک زدن ( هر 4 تا 5 ثانیه یک بار، پلک زدن اتفاق می‌افتد) ایجاد می‌شود تا از چشم محافظت کند.‏

 
‏2.‏ اشک واکنشی: این نوع اشک یک سیستم دفاعی به منظور محافظت چشم از محرک‌های بیرونی ‏مانند: پوست کردن پیاز، ورود گرد و غبار به داخل چشم، اسپری کردن گاز اشک آور یا اسپری فلفل، ‏نور زیاد، تماس یک جسم داغ و یا ادویه جات تند با زبان و دهان، در هنگام سرفه کردن، عطسه ‏کردن، خمیازه کشیدن و تهوع ایجاد می‌شود؛ در عین حال نقش ضد عفونی کننده را نیز برای چشم ‏ایفا می‌کند.‏
 
 
‏3.‏ اشک عاطفی: این نوع اشک در هنگام احساساتی شدن مانند احساس شادی، خشم، غم و اندوه و ‏لذت بردن ایجاد می‌شود.

اشک عاطفی از نظر محتوا با اشک‌های دیگر متفاوت بوده و حاوی ‏هورمون‌هایی با پایه پروتئینی مانند اپی نفرین و نور اپی نفرین، هورمون پرولاکتین و انکفالین ‏‏(هورمون خوشحالی) و آدرنوکوتیکوتروپیکن می‌باشد.

خروج اشک عاطفی باعث می‌شود فرد احساس ‏بهتری پیدا کند.

در هنگام خشم و عصبانیت به دلیل تحریک عصب سمپاتیک، غلظت سدیم ‏متراکم‌تر شده و در مقابل، مقدار رطوبت اشک کاهش می‌یابد؛ در نتیجه فرد شوری شدیدی را ‏احساس می‌کند و به همین دلیل پس از اشک‌های عاطفی فرد احساس خستگی می کند.

عناصر ‏مختلفی در اشک‌های عاطفی وجود دارند که در شرایط احساسی متفاوت، منجر به تغییر طعم اشک ‏خواهد شد.

در هنگام غم، اشک کمی ترش می‌شود زیرا اسیدیته اشک افزایش پیدا می‌کند و هم ‏چنین اشک شادی طعم نسبتا شیرین‌تری از اشک‌های عاطفی دیگر دارد.‏

هنگامی که چشمان خود را مالش می‌دهید، از عروق مویرگی داخل چشم، مایع آلی ترشح می‌شود ‏که منجر به التهاب چشم شده و در نتیجه باعث می‌شود چشم‌ها ورم کرده و قرمز شوند.‏

اشک عاطفی چطور تولید می‌شود؟

هنگامی که فرد احساساتی می‌شود، بخشی از مغز به نام لیمبیک (سیستمی که با احساسات فرد ‏ارتباط دارد) تحریک می‌شود و پیامی را برای بخش پیام رسان مغز ‏‎(Pons)‎‏ می‌فرستد که به غده ‏اشکی پیام دهد که اشک را تولید کند.‏

ترکیبات شیمیایی موجود در اشک‌های عاطفی، منجر به کاهش هورمون تسترون در مردان شده و در ‏نتیجه احساس خشم و عصبانیت را در مردان کاهش می‌دهد.

 در موش‌های کور مشاهده شده است که ‏آنها برای دور نگاه داشتن موش‌های وحشی از خودشان، به کل بدنشان اشک می‌مالند.‏


 
UP